Donostiak elkarte-sare zabala du: Hirian erregistratuta dauden 659 elkarteetatik 15ek ingurumenaren arloarekin zerikusia duten ekintzak garatzen dituzte. Hauetako askok Ingurumenaren Aholku Batzordearekin batera lan egiten dute Tokiko Agenda 21 ezartzeko prozesuari bultzada bat emateko asmoz. Herritarrek honi buruz duten ezagutza urria, eta beraz, agertzen duten parte-hartze baxua da Batzorde honek lantzen duen alderdietako bat. Baina parte-hartzaileen kopurua murriztu egin da, bertaratzen direnak oso aktiboak badira ere.

Bertako Agenda 21 ez da udalerriko herritarren parte-hartzea bultzatzeko proiektu bakarra. Parte-hartzeko bestelako mekanismo eta eremuak badira: Higikortasunerako edo Gizarte Ongizaterako Sektore Batzordeak, Parte Hartze Aurrekontuak, Altzako Garapen Komunitariorako Plana, etab. Berauetan, erabakiak hartzeko prozesuetan parte hartzen dute herritarrek, elkarteetan antolatuta nahiz indibidualki.

Hiriaren erronkei buruzko gizarte-eztabaidetarako eta parte hartzeko beste erakunde bat da Herritarren Foroa. Hiria Biziberritzeko Izartu Osoko Programa moduko ekimen garrantzitsuak ere degradatutako guneetako bizi-baldintzen hobekuntzarako parte-hartze prozesuetan auzokideak inplikatzen saiatzen dira. Emakumeak eta Hiria da herritarren parte-hartzea bultzatzen duen beste ekimen bat. Kasu honetan lantalde bat da, hilero biltzen dena, eta gizonezkoentzat hartu ohi ditugun ekintzetan emakumezkoen parte-hartzea bultzatzen dute, eta emakumezkoek hiri-plan horietan parte hartuko dutenaren proposamenak bidaltzen dizkiete organo eskudunei.

Hiri Ordenamendurako Plan Orokorra moduko plangintza estrategikorako bestelako prozesuak gainbegiratzen ari dira gaur egun, eta gizarteko eragileen eta herritarren arteko eztabaida-gune eta hausnarketa-gune dira. Udalak, gainera, herritarren partaidetzarako zinegotzia ere badu.

Haurrei arreta berezia jartzen zaie herritarren parte-hartzean inplikatu daitezen bultzatzeko orduan. Gaur egunean, haurren taldeek proposatutakoak Udaleko jarduera-planetan benetako garrantzia izan dezaten lantzen ari gara. Programa hau “Hiria eta Haurrak” galdetegiarekin batera hasten da, eta haurrek hiriari buruz duten ikuspuntua biltzen da bertan.

Jolastoki eta bestelako eremu publikoen definizioa eta birgaitzea bezalako gai ezberdinetan lan egin dugu, eta aurreko urtetik aurrera Audientzia Publikoak burutzen dira: Plenoen atzera, alkateak haurren talde bat hartzen du, hiriari buruz aurrez eskoletan nahiz elkarteetan landu dituzten gaien jakinaren gainean jartzeko. Talde honek, aurrez egindako analisi eta elkarrizketaren ondorio moduan, hiriari buruzko proposamenak aurkeztuko dizkio alkateari: hiri-higikortasunaren diseinua, hiri-planifikazioa, bakearen kultura, etab. Ibilbide nahiz garraio publikoetan egindako hobekuntzak moduko gai zehatzetan hartutako konpromisoez gain, orain arte antolatu diren Audientzietan parte hartu duten sailek gazteen parte-hartzeak proposatutako proiektu globalagoak ere abian jarri dituzte: “Eskola-bidea” edo “Gazteen Batzarra”, adibidez.

Herritarren parte-hartzea bultzatzen duten proiektu hauekin batera, ingurumenari buruzko gaietan herritarrei informazioa zabaltzeko zenbait mekanismo abian jarri dituzte erakunde publikoek. Telefono berdea eta postontzi berdea dira Udalak bultzatutako tresnak, ingurunea@donostia.org posta elektronikoko helbidearekin batera, eta berauetan ingurumenari buruzko edozein zalantza argitzeko daude. Tresna hauekin batera, Agenda 21 gaia jorratzen duen IHOBEren webgunea, hondakinei buruzko datuak biltzen dituen San Markos Mankomunitatearena eta laster abian jarriko den eta garapen iraunkorra – Donostiako Tokiko Agenda 21 gaiak jorratuko dituen webgunea daude.

Herritarren parte-hartzean egintzak eta informazioa dira funtsezko bi faktore, baina hezkuntzaren bitartez egiten den sentsibilizazioa da goikoei falta zaien elementua. Zentzu honetan, erakunde publikoetatik iristen diren proposamenak asko dira. Hondartzak, zuhaitzak eta ekologia moduko ingurumenari buruzko gai asko biltzen dituzte Udalak, Gipuzkoako Foru Aldundiak, San Markos Mankomunitateak edo beste zenbait erakundek (Urumea Gura, Emaus, Haritzalde, Eguzki…) antolatutako sentsibilizazio-kanpainek.

Halaber, hezkuntza-sistemaren laguntzarako zerbitzua ezarri du Eusko Jaurlaritzak, eta honen helburu nagusia, herritarrak ingurumenaren arazoen inguruan sentsibilizatzea da. Gainera, IIHIIrekin batera, gai honen inguruan irakasleriak ikerketa- eta esperimentazio- eta prestakuntza-ildoari ekitea ere xedatzen du.

Kontzientziazio-kanpainez gain, Udalak garatutako Hiri Hezitzaile proiektuak ere heziketa-mekanismotzat egiten du lan, eta gure hiriak duen prestakuntza-tresna izaera aktiboa berresten duten programa guzti horiek bultzatzen saiatzen da. Ingurumenari buruzko ikastaroak, antzerkiak, gidatutako bisitaldiak eta hedapen-aldizkariak ere badira.

Azkenik, garapen jasangarriari dagokionez, zabalkunde plan batzuk aurrera eraman dira, hiritarrak informatu eta sentsibilizatu nahian.